هولدینگ چیست؟

شرکت هولدینگ

ترکیب واحدهای تجاری، مانند دیگر فعالیت‎های اقتصادی، بخشی از استراتژی‎های مدیریتی برای حداکثر کردن سود بنگاه اقتصادی است. برای افزایش توان رقابت و حضور در بازارهای جدید و رشد توسعه، ترکیب واحدهای اقتصادی - تجاری به سرعت در فضای اقتصادی جوامع در حال رشد است. اندازه و مقیاس بنگاه‎ها، در شرایط رقابت شدید بازار به صورتی آشکار به موضوعی حساس تبدیل شده است. این افزایش می‎تواند سود و منافع بیشتری از محل فروش و دستیابی به بازارهای جدید فراهم کند. حتی با کاهش حاشیه سود و رقابتی‎تر شدن بازارها این منافع قابل حصول خواهد بود.

     ترکیب واحدهای تجاری به اشکال مختلفی صورت می‎گیرد. لکن به منظور حداکثر کردن سود، در ترکیب واحدهای تجاری ویژگی‎های ذیل وجود دارد:


1ـ ادغام تولیدات یک بنگاه با خدمات توزیع و یا فرایند تکمیل تولیدات در بنگاهی دیگر.

2ـ صرفه‎جویی در هزینه‎ها از طریق حذف تسهیلات یا کارکنان مازاد.

3ـ توان ورود سریع محصولات یا خدمات در بازارهای داخلی و خارجی.

4ـ بهره‎گیری از صرفه‎جویی ناشی از مقیاس بمنظور افزایش توان رقابت و ارتقاء کارآیی.

5ـ امکان دسترسی به منابع مالی جدید با هزینه کمتر .

6ـ کاهش خطر (ریسک) تجاری از طریق تنوع بخشیدن به نوع فعالیت‎ها.


     توسعه و رشد بنگاه‎های اقتصادی یا تجاری تا آنجا امکان پذیر است که برای مدیریت بنگاه مشکلات اضافی ایجاد ننماید. بزرگ شدن بیش از حد موجب می گردد تا مدیریت عالی شرکت یا بنگاه اقتصادی نتواند هماهنگی و نظم لازم را در بنگاه مستقر و کنترل نماید. از اینرو، گسترش شرکت‎ها از طریق ایجاد و توسعه واحدهای تجاری مختلف و پیوند دادن آنها به یکدیگر از طریق ابزار سهامداری (مالکیت سهام سایر واحدها و بنگاه‎های اقتصادی و ترکیب آنها) راه حلی کارآمد برای ارتقاء عملکرد مدیریت عالی شرکت مادر محسوب می گردد.

     روش های ترکیب بنگاه‎ها و واحدهای اقتصادی‎ـ تجاری را از سه نقطه نظر می‎توان مد نظر قرار داد:


1ـ ترکیب عرضی (یا افقی):

در این حالت، بنگاه‎های اقتصادی ـ تجاری رقیب، هم صنعت و فعالیت مشابه با یکدیگر ترکیب می گردند.


2ـ ترکیب طولی (یا عمودی):

در این حالت، بنگاه های اقتصادی ـ تجاری مکمل یکدیگر در یک زنجیره تولید یا خدمات با یکدیگر ترکیب می گردند.


3ـ ترکیب مجتمع (یا متنوع):

در این حالت، بنگاه های اقتصادی ـ تجاری با فعالیت های متفاوت و به منظور دسترسی به بازارهای جدید با یکدیگر ترکیب می گردند. شرکت‎های بزرگ فراملیتی که در حال حاضر در زمینه‎های مختلف صنعتی و بازارهای گوناگون حضور دارند نمونه ای از چنین ترکیب هایی هستند.


     به منظور بهره جویی از ویژگی های متفاوت حقوقی انواع اشکال ترکیب و بر مبنای انگیزه های متفاوت از ترکیب های تجاری بنگاه های اقتصادی اقدام به ترکیبات تجاری زیر می نمایند.


جذب (یا ادغام) Merging:

هر گاه دو یا چند شرکت به گونه‎ای ترکیب شوند که در نتیجه آن، کلیه شرکت‎های عضو ترکیب، جز یکی از آنها منحل شده و کلیه دارایی‎ها و بدهی‎های آنها به شرکت باقیمانده تعلق گیرد، این ترکیب را از نوع جذب (یا ادغام) می نامند. در این حالت شرکت ترکیب کننده (شرکت باقیمانده) به منظور تحصیل خالص دارایی‎‎های شرکت ترکیب شونده اقدام به پرداخت و یا انتشار سهام جدید می نماید


تلفیق Consolidation:

هر گاه دو یا چند شرکت به گونه‎ای ترکیب شوند که در نتیجه آن، کلیه شرکت‎های عضو ترکیب منحل شده و همزمان با انحلال آنها شرکت جدیدی ایجاد شود به گونه‎ای که کلیه دارایی‎ها و بدهی‎های شرکت ترکیب شونده در اختیار شرکت جدید قرار گیرد، ترکیب از نوع تلفیق می‎باشد و تاسیس شرکت جدید همزمان با انحلال شرکت‎های ترکیب شونده صورت می‎گیرد.


تحصیل (یا تملیک) Acquisition:

هر گاه دو یا چند شرکت به گونه‎ای ترکیب شوند که هیچیک از آنها منحل نشود بلکه کنترل و اداره آنها به دست یکی از شرکت‎های عضو ترکیب افتد، ترکیب از نوع تحصیل (تملیک) نامیده می‎شود. هنگامی که یک واحد تجاری اصلی به طور مستقیم یا غیر مستقیم از طریق واحدهای تجاری فرعی دیگر خود، دارنده بیش از نصف سهام دارای حق رای یک واحد تجاری باشد فرض بر وجود کنترل بر آن واحد تجاری است و یا در صورت تحقق هر یک از شرایط ذیل حتی اگر میزان مالکیت واحد تجاری اصلی بر سهام دارای حق رای واحد تجاری فرعی،50 درصد یا کمتر باشد، باز هم کنترل وجود خواهد داشت.


الف ـ توانایی اعمال کنترل بر بیش از نصف آرای واحد تجاری از طریق توافق با سایر صاحبان سرمایه.


ب ـ توانایی هدایت سیاست‎های مالی و عملیاتی واحد تجاری از طریق قانون یا قرارداد.


ج ‌ـ توانایی نصب و عزل اکثریت اعضای هیأت مدیره یا سایر ارکان اداره کننده مشابه.

 

شرکت مادر Holding(هولدینگ) چیست ؟

تعاریف و تعابیر متعددی برای شرکت های مادر (هولدینگ) و شرکت های فرعی (تابعه) آنها در متون مختلف ارائه شده است:

1ـ شرکت هولدینگ، یک شرکت سهامی است که مالکیت سهام شرکت دیگری را در اختیار دارد. یعنی، شرکتهای هولدینگ زمانی بوجود می‎آیند که شرکتی از طریق خرید تمام یا اکثریت سهام دارای حق رای شرکت دیگر، آن را تحصیل نماید.

2ـ مینز و بن برایت Means and Bonbrightبر اساس جدیدترین مطالعات تحقیقی خود می‎نویسند: "شرکت های هولدینگ کاراترین ابزار برای ترکیب اموال دو یا چند شرکت مستقل، به منظور کنترل و مدیریت یگانه می‎باشند که تا کنون ابداع شده است".

3ـ شرکت هولدینگ، شرکتی است که تمامی سهام دارای حق رای (سهام عادی و انواع خاصی از سهام ممتاز) شرکت دیگری را در اختیار داشته باشد و در این حالت به شرکت مملوک، شرکت فرعی تملیک شده Wholly - ownedsubsidiary گویند. همچنین شرکت های فرعی یک سیستم هولدینگ تحت عنوان شرکت های وابسته Affiliatesیا شرکت های عملیاتی Operatingنیز شناخته می‎شوند. این شرکت ها هویت قانونی خودشان را به عنوان شرکت های مجزا حفظ می‎کنند، اما کنترل هر شرکت فرعی موجب حفظ اختیار تعیین هیات مدیره، مدیریت، توانایی خرید و فروش سهام و اوراق قرضه آن می‎شود.

     از نقطه نظر اقتصادی، تشکیل شرکت های هولدینگ از مزایای قابل توجهی برخوردار است، زیرا سهامداران این شرکت ها بدون به دوش کشیدن مسئولیت اداره شرکت، در منافع آن سهیم هستند. به عبارت دیگر، به جای خرید دارایی‎های شرکت‎های تابعه، از طریق تملک سهام این شرکت ها در منافع آنها شریک می‎شوند. از طریق سیستم هولدینگ سهام مدیریتی شرکت های دیگری را نیز تحت کنترل خود درآورد، زیرا این شرکت تنها نیاز به تملک نیمی از سهام مدیریت شرکت تابعه را دارد. بدلیل تعیین خط مشی‎های شرکتهای زیرگروه شرکت مادر، خط مشی آنها با یکدیگر هماهنگ می گردد و از اینرو اهداف کلی درون و برون مرزی شرکت های مادر تحقق می یابد.

4- شرکت هولدینگ، یک شرکت سرمایه گذاری Investment Company  است، با این تفاوت که شرکت سرمایه‎گذاری با خرید سهام شرکتهای دیگر از سود سهام و همچنین از افزایش قیمت سهام، بدون آنکه دخالتی در اداره امور این شرکتها داشته باشند، بهره‎مند می‌شود، و این در حالی است که هولدینگ ها با خرید سهام شرکت های دیگر و یا با اعطای وام به آنها در اداره امورشان مشارکت داشته و بر آن تصدی می کنند. به همین منظور می باید اکثریت سهام آنها را در اختیار داشته باشند. حتی دولتها نیز با ایجاد هولدینگ ها، وظایف مدیریتی و مالکیت خود را از هم تفکیک نموده و با کاهش ارتباط بین شرکت ها و دولت، به آنها آزادی عمل بیشتری می‎دهند.

  دلایل ایجاد هولدینگ

در مبانی نظری دلائل متعددی برای گسترش واحدهای تجاری از طریق ترکیب واحدهای انتفاعی وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از :

1ـ دسترسی به منابع و تسهیلات و امکانات تولید، دانش فنی، تشکیلات بازاریابی و فروش و از اینرو گسترش و افزایش سهم در بازار و دستیابی به مواد اولیه کمیاب.

2ـ دسترسی آسان و سریع به منابع مالی با شرایط مناسب و بهینه اقتصادی و صرفه جویی در هزینه‎ها از طریق افزایش مقیاس تولید.

3ـ دستیابی به مدیریت کارآمد.

4ـ صرفه‎جویی در زمان برای ورود به بازارهای جدید، با تصاحب شرکتی که قبلاً در بازار مورد نظر فعالیت داشته، بجای تخصیص منابع برای ورود به بازار مورد نظر.

5ـ بهره‎گیری از فعالیت‎ها و مزایای مالیاتی

     ویژگی عمده شرکت های هولدینگ، ایجاد شرایط مناسب برای تمرکز زدایی است. وقتی سیستم اقتصادی از سیستم بسته (متمرکز) به سمت سیستمی مبتنی بر بازار تغییر می‎کند، شرکتهای هولدینگ می‎توانند نقش مؤثرتری در این تحول ایفا نمایند. در این صورت، وظایف بیشتری بر عهده آنها محول خواهد شد. در کشورهایی که به سوی اقتصاد مبتنی بر بازار حرکت می‎کنند، عاقلانه‎تر آن است که بدون توجه به ساختار بازار یا شرایط حاکم بر آن، سود یا زیان های شرکت های هولدینگ را از یکدیگر تفکیک نموده، سپس امتیازات یا معایبی که شرکت هولدینگ در شرایط خاصی آنها را کسب می‎کند، به سود یا زیان هایش اضافه کرد. در حمایت از شرکت های هولدینگ، چهار ادعا را می‎توان طرح نمود:

1ـ دادن استقلال و مدیریت نامتمرکز بیشتر به شرکت ها و واحدهای عملیاتی (برخلاف سازمان های وظیفه‎ای)، یا به شرکت های هولدینگ (در مقایسه با کنترل مستقیم دولت).

2ـ امکان ریسک پذیری در شرکت های هولدینگ همراه با فعالیت های متنوعی که درآنها جریان دارد.

3ـ کاهش هزینه‎های سرمایه‎گذاری را در پی دارد.

4ـ در شرکتهای هولدینگ امکان صرفه‎جویی و نیز به کارگیری مدیریت شایسته و انجام مأموریت‎های تخصصی، نظیر صادرات، میسر می‎شود.

 

استقرار نظام برنامه‎ریزی هماهنگ :

یکی از وظایف اساسی شرکت مادر، برنامه‎ریزی استراتژیک (راهبردی) برای واحدهای تابعه می‎باشد به طوری که منطبق با برنامه‎ریزی کلان شرکت مادر بوده و اطمینان لازم از حرکت زیر مجموعه‎ها به سمت اهداف تعیین شده فراهم آید.

تدوین برنامه‎ریزی جامع و هماهنگ که اولاً متکی به آمار و اطلاعات مرتبط با مجموعه امکانات و محدودیت‎ها است، ثانیاً به صورت سیستماتیک و اصولی صورت پذیرد. انجام برنامه‎ریزی سیستماتیک خود نیاز به تدوین و بهره‎برداری از یک نظام برنامه‎ریزی و بودجه‎بندی دارد که بتواند اجزا برنامه‎ها را در قالب برنامه‎های عمرانی، سرمایه‎ای، عملیاتی، گردش نقدینگی و غیره هماهنگ کرده و برنامة جامعی را ارایه دهد.

لذا استفاده از نظام برنامه‏‎‎ریزی هماهنگ، امکان سنجش و مقایسه عملکرد یا کارآیی واحدهای مختلف را نیز میسر می‎سازد و به عنوان اهرم یکپارچه و قابل قبول کنترلی و سنجشی مسئولیت‎ها عمل خواهد کرد.

 

/ 2 نظر / 943 بازدید
علی

سلام تحلیل بسیار عالی و جامعی از تعاریف و اهداف جهانی هولدینگ ارائه فرموده اید. اما با توجه به محدودیت تعریف هولدینگ و قوانین مربوط به آن در کشور ، تاکنون نمونه خصوصی ای از هولدینگ در صنعت ایران نیافته ام. حال برای پیاده سازی هولدینگ خصوصی در ایران ( در حد محدود و برای پیوستن چند شرکت ) ، چه راه کارهائی را میتوان برای سپری کردن مشکلات حاضر ارائه نمود؟ و یا در گامی پیش تر ، مشکلات پیش پای هولدینگ خصوصی در ایران چیست؟

علی

سلام مرسی بسیار برای من کاربردی بود [لبخند]